HEKSON

Szkolenia z twórczego myślenia

Wbrew pozorom twórcze myślenie nie jest wykorzystywane tylko podczas pracy artystycznej. Twórczo można i należy myśleć podczas rozwiązywania problemów, szukania nowych idei, projektowania produktów czy usług. Twórcze myślenie pozwala wykroczyć poza schematy skojarzeniowe i stworzyć coś rzeczywiście nowego, świeżego i różniącego się od tego, co powstawało dotychczas.

Aby myśleć twórczo nie trzeba być artystą. Istnieje sześć technik czy sposobów twórczego myślenia i każdy z nich można wyćwiczyć przez uczestnictwo w odpowiednich warsztatach. Są to:

• Abstrahowanie
• Dokonywanie skojarzeń
• Rozumowanie dedukcyjne
• Rozumowanie indukcyjne
• Metaforyzowanie
• Transformowanie

Abstrahowanie to wyróżnianie w wybranych obiektach tylko pewnych ich aspektów czy cech, a pomijanie innych. Dzięki takim operacjom możliwe jest definiowanie i redefiniowanie obiektów, klasyfikowanie ich według mniej lub bardziej typowych kryteriów, wreszcie dostrzeganie podobieństw między obiektami, z których wyabstrahowano podobne cechy. Daje to możliwość tworzenia oryginalnych zestawień czy analogii, o których wspominam niżej.

Według wielu koncepcji twórczego myślenia dokonywanie skojarzeń leży u podstaw mechanizmu twórczości. Chodzi jednak o skojarzenia odległe, nie ma bowiem niczego nadzwyczajnego w dokonaniu operacji kojarzeniowej "dywan - podłoga", który odzwierciedla najbardziej typowe i najczęstsze tory kojarzeniowe. W ćwiczeniach na dokonywanie skojarzeń chodzi o pobudzenie umiejętności kojarzenia danych obiektów z obszarami na pozór w ogóle z nimi niezwiązanymi. To dzięki takiemu myśleniu powstają interesujące związki znaczeniowe i atrakcyjne powiązania.

Na pierwszy rzut oka logiczne myślenie, a zwłaszcza dedukcja jest przeciwieństwem spontanicznego, twórczego podejścia do problemu. Jest to przesąd, bowiem bardzo wiele prac artystów i nowatorskich rozwiązań powstało właśnie dzięki rozumowaniu dedukcyjnemu, które pozwala odejść od schematu - drobnymi kroczkami - ale na dowolną odległość. Dzięki temu dedukcja zbliża nas do nowatorskich idei, ściśle powiązanych z zagadnieniem, dla którego szukamy rozwiązania.

Rozumowanie indukcyjne to inaczej umiejętność tworzenia analogii, a na ich podstawie - wyciągania świeżych wniosków co do obszaru, dla którego szukamy rozwiązania. Jeśli na przykład powiemy, że firma jest podobna do pszczelego roju, a potem, że rój może być traktowany jako pojedynczy organizm, w którym każdy owad jest odpowiednikiem komórki, i dodamy jeszcze, że w sumie nie wiadomo, czy to królowa steruje robotnicami za pomocą feromonów, czy jest odwrotnie, to jakie ciekawe (i zabawne) wnioski wyciągniemy w oparciu o tę analogię - wobec firmy?

Metaforyzowanie polega na mówieniu o obiekcie poprzez dodawanie do niego cech czy atrybutów, których on nie posiada. Gdy czytamy w wierszu Zbigniewa Herberta: "tylko ślepy smak i niemy dotyk biegały między nami..." mamy właśnie do czynienia z metaforą, bo zmysły, o których pisze poeta nie mogą "biegać". Dzięki metaforom możemy mówić o jednej rzeczy w terminach typowych dla zupełnie innej rzeczy. To właśnie dzięki nim człowiek może porzucić proste, stereotypowe idee, a skoncentrować się na informacjach całkowicie oryginalnych. Metaforą jest pomysł, że Menthos pomaga wpadać na oryginalne pomysły, bo pastylka odświeżająca oddech w istocie nie odświeża umysłu.

Transformowanie to operacja umysłowa polegająca na zmienianiu wybranych parametrów jakiegoś przedmiotu, procesu lub stanu. Dzięki transformacji możemy krok po kroku zamienić w wyobraźni kobietę wbiegającą do wody z kołem ratunkowym na tę samą kobietę jadącą łodzią motorową, by za chwilę zamienić wodę w asfalt, łódź w samochód, kobietę w mężczyznę, a po chwili zastąpić samochód wieżowcem, zaś mężczyznę komputerem. Dzięki transformacjom możliwe stają się wszelkie przejścia i skojarzenia: nie ma rzeczy niemożliwych.

Istnieje bardzo wiele technik związanych z opisanymi wyżej umiejętnościami twórczego myślenia, dlatego nie ma jakiegoś jednego programu ich nauczania. Projekt taki jest tworzony w oparciu o rozmowy ze zleceniodawcą. Dzięki temu odpowiada zapotrzebowaniu danej grupy.

Treningi twórczego myślenia są szczególnie polecane grupom menedżerskim, zarządzającym i zespołom odpowiedzialnym za tworzenie nowych produktów i usług. Szkolenia te zapobiegają bądź leczą "wypalenie zawodowe" i wrażenie "wyczerpania pomysłów" dając podwaliny pod nowe, świeże pomysły.